การบริหารแก้ปวดหลังสำหรับผู้สูงอายุ: ยืดเหยียด เสริมแรง ป้องกัน
สาเหตุของอาการปวดหลังในผู้สูงอายุ
อาการปวดหลังเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ โดยเกิดจากความเสื่อมตามวัยหรือกล้ามเนื้ออักเสบ ซึ่งสาเหตุหลัก 3 ประการ ได้แก่
1. กระดูกสันหลังเสื่อม: เกิดขึ้นได้กับทุกเพศทุกวัย แต่มักพบบ่อยในผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป
2.กล้ามเนื้ออักเสบ: เกิดจากการก้มหยิบของหนัก หรือการนั่งอยู่ในท่าใดท่าหนึ่งเป็นเวลานาน
3.หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท: พบได้บ่อยเช่นกัน แต่จะพบได้น้อยลงในผู้ที่มีอายุเกิน 50 ปีขึ้นไป
ข้อควรระวังและสัญญาณเตือน หากมีอาการไอ จาม หรือเบ่งปัสสาวะ แล้วรู้สึกปวดแปล๊บลงไปที่ขา เป็นสัญญาณบ่งบอกถึงภาวะหมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ควรรีบไปพบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญหรือนักกายภาพบำบัดเพื่อตรวจรักษา
ท่ากายบริหาร 3 ท่าหลัก (ยืดกล้ามเนื้อและเพิ่มความแข็งแรง) การทำกายบริหารควรทำบนเบาะหรือเตียงที่ไม่ยวบและไม่แข็งเกินไป โดยให้ฝึกการหายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ และเกร็งท้องร่วมด้วยตลอดการทำ
1.ท่ากอดเข่าชิดอก (ยืดกล้ามเนื้อ): นอนหงาย ค่อยๆ รวบขาเข้ามาหาอก ใช้มือกอดเข่าไว้ ค้างไว้ 15 วินาที ทำทั้งหมด 5 ครั้ง (หากรู้สึกปวดให้หยุดทำ
ทันที)
2.ท่านอนหงายบิดตัว (ยืดกล้ามเนื้อ): นอนหงาย ชันขาขึ้น ไขว้ขา แล้วใช้มือช่วยดึงขากับเบาะเพื่อค่อยๆ บิดตัว โดยหันหน้าไปทางตรงกันข้าม ค้างไว้ 15 วินาที ทำสลับข้าง ข้างละ 5 ครั้ง (รวม 10 ครั้ง)
3.ท่าฝึกกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวมัดลึก (เพิ่มความแข็งแรง): นอนชันขา หายใจเข้าท้องป่อง หายใจออกท้องแฟบ เกร็งท้องและดึงสะดือลงให้หลังแนบติดเบาะ (ลดช่องว่างใต้หลัง) หมุนเชิงก้าน ค้างไว้ 3 วินาทีแล้วปล่อย ทำ 10 ครั้ง ทั้งหมด 3 เซต
ข้อแนะนำเพิ่มเติม: หากรู้สึกว่าง่ายไป สามารถเพิ่มความท้าทายโดยการเกร็งท้อง หมุนเชิงก้าน แล้วค่อยๆ ยกสะโพกขึ้น ค้างไว้ 3 วินาทีแล้วค่อยๆ วางลง
การปรับพฤติกรรมและการดูแลตนเอง
การยกของหนัก: ควรเกร็งท้องก่อนยก และใช้วิธีย่อเข่าลงไปหยิบของแทนการก้มหลัง
การนั่ง: นั่งให้ก้นชิดเบาะเพื่อให้หลังพิงกับพนักพิง ช่วยลดการทำงานของกล้ามเนื้อหลัง
เมื่อมีอาการปวดฉับพลัน: แนะนำให้ใช้การประคบเย็น ซึ่งเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด
หากอาการไม่ดีขึ้น: หากยืดกล้ามเนื้อและประคบเย็นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น ควรไปพบแพทย์หรือนักกายภาพบำบัด
