การจัดบ้านเพื่อป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ มีจุดประสงค์สำคัญเพื่อลดความเสี่ยงบาดเจ็บรุนแรง เช่น กระดูกหัก เลือดออกในสมอง หรือภาวะทุพพลภาพ โดยจุดที่เกิดการหกล้มบ่อยที่สุด ได้แก่ ห้องน้ำ บันได และพื้นต่างระดับ ซึ่งสามารถปรับสภาพแวดล้อมแต่ละจุดได้ดังนี้:

1. ห้องนอน

แสงสว่างและสวิตช์ไฟ: ควรมีแสงสว่างเพียงพอ และติดตั้งสวิตช์ไฟ 2 จุด คือ บริเวณประตู และ ใกล้เตียงนอน ในระดับความสูงที่เอื้อมถึงง่าย ไม่ต้องเอื้อมสูงหรือก้มต่ำเกินไป

เตียงนอน: มีความสูงพอดีที่เมื่อผู้สูงอยู่นั่งแล้ว เท้าเหยียบพื้นได้เต็มฝ่าเท้า เพื่อให้ทรงตัวลุกนั่งได้อย่างมั่นคง

โต๊ะข้างเตียง: วางไว้ในตำแหน่งที่เอื้อมถึงง่าย สำหรับวางของจำเป็น เช่น แว่นตา น้ำดื่ม และไฟฉาย

2. ห้องน้ำ (จุดที่เกิดการหกล้มบ่อยที่สุด)

ตำแหน่งและประตู: ควรอยู่ไม่ไกลจากห้องนอน (ป้องกันการหกล้มระหว่างไปห้องน้ำเนื่องจากปัสสาวะบ่อยหรือกลั้นไม่อยู่) และประตูควรเป็น บานเลื่อน หรือเปิดออกด้านนอก เพื่อให้คนภายนอกเข้าไปช่วยเหลือได้ทันทีเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

การปรับพื้นที่: แยกส่วนเปียกส่วนแห้ง ชัดเจน และใช้พื้นชนิดไม่ลื่นหรือติดแผ่นกันลื่นเสริม

อุปกรณ์ช่วยทรงตัว: ติดตั้ง ราวจับรอบห้องน้ำ (โดยเฉพาะบริเวณโถสุขภัณฑ์และพื้นที่อาบน้ำ) และจัดเตรียม เก้าอี้นั่งอาบน้ำ ที่มีความสูงเหมาะสม ขามั่นคง ไม่ลื่น

3. ห้องครัว

การจัดเก็บ: วางของที่ใช้บ่อยในระดับที่หยิบง่าย ไม่ต้องเอื้อมสูงหรือก้มต่ำ

พื้นที่ใช้งาน: จัดให้มีเก้าอี้นั่งทำครัวที่แข็งแรง และเว้นพื้นที่ทางเดินให้กว้างพอ ไม่มีสิ่งของระเกะระกะ

4. ทางเดินภายในบ้าน

ปรับระดับพื้น: หลีกเลี่ยงพื้นต่างระดับ โดยปรับเปลี่ยนให้เป็น ทางลาด (Slope) แทน

จัดระเบียบสายไฟ: แสงสว่างต้องเพียงพอ และ เก็บสายไฟให้เรียบร้อย เพื่อป้องกันการเดินสะดุด

ตำแหน่งห้องพัก: สำหรับผู้สูงอายุที่มีปัญหาการเดิน แนะนำให้อาศัยอยู่ บริเวณชั้น 1 ของบ้าน

5. บันได (กรณีจำเป็นต้องใช้งาน)

ราวจับ: ติดตั้ง ราวจับทรงกลมทั้ง 2 ด้าน เพื่อให้ยึดจับได้ถนัดและมั่นคง

ขั้นบันได: ความสูงแต่ละขั้นต้องเท่ากัน พื้นไม่ลื่น และควร ติดสัญลักษณ์เตือนที่ขั้นแรกและขั้นสุดท้าย

6. เทคโนโลยีเสริมความปลอดภัย

ปุ่มกดฉุกเฉิน: ติดตั้งตามจุดสำคัญ เช่น ห้องน้ำ ห้องนอน หรือให้ผู้สูงอายุพกติดตัวไว้

อุปกรณ์อำนวยความสะดวก: เช่น เก้าอี้เลื่อนขึ้นบันได (Stair Lift) และกล้องวงจรปิดสำหรับสอดส่องดูแล

ข้อควรระวังสำคัญ

ประเมินเฉพาะบุคคล: ความสูงในการติดตั้งสวิตช์ไฟ ปลั๊กไฟ และราวจับ ต้องประเมินให้เหมาะสมกับ ระยะร่างกายของผู้สูงอายุแต่ละราย

ความปลอดภัยของระบบไฟ: เลือกใช้วัสดุที่แข็งแรงทนทาน และเครื่องใช้ไฟฟ้าต้องมีการติดตั้ง สายดิน อย่างครบถ้วน